Verwarde man trappenhuis_ronduit.jpg
Artikel leestijd8 min. leestijd

Verwarde mensen: wie betaalt de rekening?

Verwarde mensen. Je leest er elke week wel iets over. De wijkbeheerders en sociaal beheerders van Woonpunt hebben er hun handen vol aan. Een huurder die de flat op stelten zet? Gewoon een normale werkdag. Maar hoe verhoudt het recht op wonen van verwarde mensen zich tot het recht op een veilige en prettige buurt van andere bewoners?

‘Angelo was niet bang. Totdat hij het mes zag.’

Wijkbeheerder Angelo van Kan kreeg de melding rond kwart voor twee. Een bewoner zou in zijn onderbroek door het flatgebouw rennen. Onder het bloed. Wartaal uitslaand. Angelo wist om wie het ging. Davy* woonde al enkele jaren in het gebouw, een jongen met psychische problemen en een drugsverslaving. De voordeur van Davy’s flat stond open. Angelo wist dat hij niet zonder toestemming naar binnen mocht. Hoefde ook niet. Vanuit de hal zag hij de chaos binnen: tafel omgegooid, stoelen door de kamer, bloedvegen aan de muur. Een klein wit hondje liep angstig door de woning.

‘Hij zit op de derde’, riep een bewoner. Angelo draaide zich om en liep de trappen op. Alles zat onder het bloed. De vloeren, de muren, de leuning. Boven in het trappenhuis had zich een groepje bewoners verzameld, veilig achter de tussendeur. Sommigen bang, anderen nieuwsgierig. De gangen in het gebouw lopen in bochten en Angelo had geen idee waar Davy precies was. Eén huurder, een man van in de vijftig die in de beveiliging werkt, liep een stuk met Angelo mee.

Is dit een crisis?

Davy zat in een nis, met zijn rug tegen de voordeur van een appartement, op zijn hurken, hoofd naar beneden, zijn bebloede armen over elkaar. Waar de sneeën zaten, kon Angelo niet zien. Angelo benaderde hem tot ongeveer anderhalve meter en herinnerde zich zijn training. Benaderen en situatie inschatten. Is dit een crisis? Die stap was al genomen. Volgende stap: luisteren zonder oordelen. Hij vroeg wat er aan de hand was. ‘Ze willen me kapot maken’, riep Davy. Angelo wist dat hij Davy niet moest tegenspreken. Dat zou hem alleen maar bozer maken, meer in de verdediging drijven. Derde stap: hulp aanbieden. Angelo vroeg of Davy wilde meelopen naar zijn appartement. Konden ze daar rustig verder praten. ‘Ze willen me kapot maken!’, klonk het weer. Vierde stap: professionele hulp aanmoedigen. Angelo vroeg of hij iemand kon bellen voor Davy. Een dokter. Iemand bij wie hij onder behandeling stond.

Op dat moment liet Davy een dierlijk gehuil horen en ging hij rechtop zitten. Zijn handen kwamen tevoorschijn. Angelo was niet bang. Totdat hij het mes zag. Een Japans vleesmes met een kartelrandje. Alles was ineens helder en scherp voor Angelo. Hij zag nu dat Davy de voordeur had bewerkt met het mes. Angelo vroeg Davy om het mes op de grond te leggen. Maar Davy luisterde niet meer.

Angelo van Kan_ronduit.jpg

Wijkbeheerder Angelo van Kan

Niks verward!

Altijd zeggen wat je gaat doen. ‘Luister Davy’, zei Angelo. ‘Ik draai me nu om en ik ga weg. Ik ga kijken of ik iemand kan vinden die jou kan helpen.’ Hij was halverwege de gang toen een bezorgde bewoner riep: ‘Hij komt je na!’. Angelo draaide zich snel om, maar Davy had zich alweer verstopt in zijn nis.

Angelo en een aantal bewoners belden 112 en in een mum van tijd stonden vijf politieauto’s voor de deur. De bewoner die in de beveiliging werkte, had de politieauto’s opgewacht en hen de snelste weg naar de ingang gewezen. De politie sloot alle vluchtwegen af en drie agenten probeerden Davy kalm te krijgen. Dat duurde meer dan een uur. Terwijl Davy uiteindelijk door de politie werd meegenomen, vroegen bewoners aan Angelo waarom die jongen in godsnaam in de flat woont.

Een terechte vraag, vindt ook Angelo. Doordat de rijksoverheid bezuinigt op gezondheidszorg, worden mensen met psychische problemen vaak in normale woningen gehuisvest. De zogenaamde intramurale zorg, binnen de muren van een instelling, is er alleen voor de zwaarste gevallen. In de praktijk blijkt dat onderscheid niet zo makkelijk te maken. De term ‘verwarde mensen’ stuit dan ook vaak op verzet binnen Woonpunt. Niks verward! Verward is als je ineens niet meer weet waar je woont. Ook erg, maar heel iets anders dan je buren voortdurend de stuipen op het lijf jagen.

Wat als het mis gaat?

Het woord ‘verward’ maakt het probleem inderdaad kleiner, zegt Ruud van den Heuvel, manager Klant & Leefbaarheid bij Woonpunt. ‘Iemand met zware psychische problemen die weigert zijn medicijnen te slikken, is niet verward. Dat is een maatschappelijk probleem.’ Ook vraagt Ruud zich af of we als samenleving onder de streep niet veel duurder uit zijn op deze manier. ‘Het lijkt goedkoper om mensen met psychische problemen te huisvesten in een gewone woning, met een minimum aan begeleiding. Maar wat als het mis gaat? Dan moet de woningcorporatie erop af, de wijkagent, de gemeente. En als de overlast ernstig is, levert dat voor omwonenden ontzettend veel stress op. Mensen worden ziek, kunnen niet werken, moeten naar de dokter, slikken slaappillen. Dat zijn de verborgen kosten. De overheid bezuinigt en de bewoners in kwetsbare buurten betalen het gelag.’

Dat gezegd hebbende, moeten we de realiteit van de situatie accepteren en de huisvesting van deze doelgroep zo goed mogelijk organiseren. Hoe doet Woonpunt dat? Ruud: ‘Voor ons staat de leefbaarheid in straten en complexen voorop. Als een flatgebouw of straat z’n portie leefbaarheidsproblemen heeft, moeten we daar geen psychiatrische patiënten meer bij plaatsen. Wat dat betreft hebben we ons lesje wel geleerd. We moeten het ook aandurven om woningen in duurdere straten ter beschikking te stellen aan deze doelgroep. Nog belangrijker is het contract dat we afsluiten met de huurder en de zorgpartij die hem begeleidt. Het huurrecht is een van de best beschermde rechten, en dat is maar goed ook. Maar de wet is eigenlijk niet toegerust op de situatie die is ontstaan door de extramuralisering. Daarom maken we vaker gebruik van tijdelijke contracten: de huurder kan de woning dan verdienen door zich volgens afspraak te laten behandelen en geen overlast te veroorzaken.’

‘Zorgpartijen mogen hun problemen
niet afwentelen op bewoners’

Glasschade_ronduit.jpg


Onderzoek naar kwetsbare wijken

Onlangs publiceerde RIGO een onderzoek over de invloed van het toenemende aantal kwetsbare bewoners op de leefbaarheid in wijken. Wat bleek?

  • Er ontstaat een tweedeling tussen buurten waar het goed gaat en buurten waar het niet goed gaat. Die laatste groep bestaat voor meer dan twee derde uit sociale huurwoningen.
  • In buurten van corporaties komen psychiatrische klachten 4x meer voor dan landelijk gemiddeld.
  • Overlast komt 15% meer voor en agressie 9% dan landelijk gemiddeld.
  • RIGO concludeert daarom dat er een rechtstreeks verband is tussen die kwetsbare doelgroepen en meer overlast en meer agressie.
Ruud vd Heuvel_ronduit.jpg

Manager Klant & Leefbaarheid Ruud van den Heuvel

Rust in zijn hoofd

‘Want uiteindelijk betaalt de huurder het toch’, zegt Ruud. Woonpunt heeft maar liefst zeventien mensen in dienst die een goed deel van hun tijd bezig zijn met de huisvesting van deze doelgroep en het oppakken van de eventuele problemen die daaromheen ontstaan. Maatwerkconsulenten die samen met zorgpartijen kijken welke persoon waar gehuisvest kan worden onder welke voorwaarden. Wijkbeheerders die problemen in complexen en buurten signaleren en daarbij de juiste partijen inschakelen. Sociaal beheerders die bij ernstige overlast in actie komen. ‘Als een huurder met psychische problemen zijn voortuin volgooit met vuilniszakken, en hij weigert die op te ruimen, dan ruimt onze wijkbeheerder het op. Maar wie betaalt dat uiteindelijk? De huurders die zijn salaris betalen.’

En Davy? Die werd platgespoten door de ambulancemedewerker en meegenomen. De ochtend erop was hij alweer thuis. Bewoners waren verbouwereerd. Ze belden Woonpunt. Die kon in dit geval niet meer doen dan in gesprek gaan met Davy. Twee medewerkers hadden een gesprek met hem aan de keukentafel, in de hoop dat hij zou meewerken aan een verhuizing. Maar Davy wilde daar blijven wonen. Ook dat vindt Angelo begrijpelijk. Hij gunt Davy zijn thuis, zijn basis, rust in zijn hoofd. Maar zolang Davy zorg blijft weigeren, vreest Angelo dat het niet de laatste keer is dat hij het appartementengebouw op z’n kop zet. In dat geval maakt Woonpunt meer kans bij de rechter om Davy uit te zetten. ‘Maar is dat een overwinning’, vraagt Angelo zich af. ‘Wij zijn huisvester, geen uitzetter’, zegt hij. ‘Maar de veiligheid en leefbaarheid van de overige bewoners moet zwaarder wegen. We zijn dienstverlener’, besluit Angelo. ‘Geen hulpverlener.’

Andere artikelen
Huisje_ronduit-8c251988.jpg
Artikel leestijd3 min. leestijd
Artikel gelezengelezen
Quiet_ronduit-9979f333.jpg
Artikel leestijd4 min. leestijd
Artikel gelezengelezen
Picto_luisteren_postzegel_ronduit-6af293e6.jpg
Artikel leestijd6 min. leestijd
Artikel gelezengelezen

Beter door werk

Artikel leestijd5 min. leestijd
Artikel gelezengelezen
Made by Zuiderlicht