Hoeveel verleden kunnen we ons veroorloven?

Soms zijn de moeilijkste keuzes juist de keuzes waarbij je eigenlijk geen keuze wilt maken.
Dat gevoel bekruipt mij als ik door een mijnkolonie als Versiliënbosch loop. Je ziet niet zomaar een rij woningen. Je ziet het verhaal van onze regio. De geschiedenis van de mijnwerkers, hun gezinnen en de gemeenschappen die hier generaties lang zijn opgebouwd. Deze buurten vormen een belangrijk deel van de identiteit van Parkstad. Ze herinneren ons aan waar we vandaan komen.
Juist daarom voelen we de verantwoordelijkheid om ze te behouden. Maar daar begint ook het dilemma.

De rekening van het verleden

Want achter de karakteristieke gevels schuilt een werkelijkheid die minder romantisch is. Veel woningen zijn technisch verouderd. Ze hebben serieuze vochtproblemen, zijn slecht geïsoleerd, niet aangepast aan de woonwensen van deze tijd en vaak niet geschikt voor ouderen die langer zelfstandig thuis willen wonen. Waar ooit een groen tuindorp stond, zien we nu versteende straten en parkeerplekken. Bewoners verdienen woningen die comfortabel, veilig en duurzaam zijn in een fijne buurt. 

Als woningcorporatie hebben we de opdracht om betaalbare woningen te bieden aan mensen die daarop zijn aangewezen. Iedere euro die we uitgeven, kunnen we maar één keer besteden. En bij de mijnkoloniën wringt het. Het behouden van historische kenmerken kost al snel zo'n 40.000 euro extra per woning. Geld dat we niet kunnen inzetten voor andere woningen, verduurzaming of nieuwbouw. Dat maakt de vraag pijnlijk eenvoudig: hoeveel mag erfgoed kosten?

Een simpele vraag, zonder simpel antwoord

Wie alleen naar de financiën kijkt, komt al snel tot de conclusie dat het soberder moet. Minder historische details. Minder karakteristieke elementen. Misschien zelfs afscheid nemen van kenmerken die een wijk juist uniek maken. Maar wie alleen naar het verleden kijkt, loopt het risico de toekomst uit het oog te verliezen. De kunst is om beide perspectieven met elkaar te verbinden.
Dat is precies de uitdaging waar we voor staan. We willen niet kiezen tussen erfgoed óf leefbaarheid. Tussen identiteit óf betaalbaarheid. We willen beide. Omdat onze buurten meer verdienen dan een simpele rekensom.

Tegelijkertijd moeten we eerlijk zijn. We kunnen deze opgave niet alleen dragen. Als we vinden dat deze mijnwerkersbuurten van waarde zijn voor de hele regio, dan vraagt dat ook om een gezamenlijke verantwoordelijkheid van gemeenten, provincie, Rijk en andere partners.
Want wat hier op het spel staat, gaat over meer dan stenen. Het gaat over het zichtbaar houden van onze geschiedenis. Over buurten waar mensen zich thuis voelen. Over het doorgeven van een verhaal aan volgende generaties. Maar het gaat óók over de moed om keuzes te maken die nodig zijn voor de toekomst.
In Versiliënbosch hebben we die spanning van dichtbij ervaren. Samen met bewoners hebben we onderzocht wat mogelijk is. De uitkomst was niet de uitkomst waar iedereen op hoopte. Renovatie bleek technisch niet verantwoord. Dat is een harde conclusie als je gehecht bent aan het verleden.

Soms vraagt behoud om vernieuwing

Soms vraagt behoud juist om vernieuwing. Daarom willen we voor historiserende nieuwbouw gaan, voor het herstel van het tuindorpkarakter en voor het versterken van de gemeenschap die deze wijk zo bijzonder maakt. Niet door vast te houden aan alles wat was, maar door te bewaren wat echt van waarde is.
Juist daarin ligt de kans: om comfortabele, duurzame woningen te creëren, meer groen terug te brengen in de wijk en een leefomgeving te bouwen waar mensen zich thuis voelen. Zo geven we het karakter en het verhaal van deze bijzondere plek op een eigentijdse manier door aan volgende generaties.
Dat vraagt lef. Lef om verder te kijken dan de korte termijn. Lef om moeilijke gesprekken te voeren. En lef om keuzes te maken die niet iedereen direct begrijpt. Maar als we één les kunnen trekken uit de geschiedenis van deze regio, dan is het wel dat vooruitgang nooit is ontstaan door stil te blijven staan. 
Onze mijnkoloniën vertellen het verhaal van vroeger. Aan ons de taak om ervoor te zorgen dat ze ook een verhaal van de toekomst houden.

Wim Hazeu
Bestuurder Woonpunt